گروه علمي تحليلي طيف

ادوات دسترسي به خدمات باند وسيع سيار

پيش‌بيني بازار، برنامة اپراتورها

فناوري 3G راه زيادي را از راه‌اندازي اولين شبکة 3G که در سال 2001 با عرضة سرعتي در حدود kbps384 آغاز شد، پيموده است. امروزه شبکه‌هاي پيشرفتة 3G با سرعتي بالغ بر Mbps21 و توانايي رسيدن به سرعت‌هاي بالاتر (50 تا Mbps100 تا 2سال آينده) قادر به ارائة خدماتي هستند که پيش‌بيني مي‌شود در جذب مشترک موفق ظاهر شوند.

پروانه ياوري

Dongleها و Data cardها

مودم‌هايUSB  يا همانUSB Dongle ها ادواتي هستند که براي ايجاد اتصال باند وسيع بين کامپيوتر‌هاي روميزي و يا نوت‌بوک‌‌ها با شبکه‌هاي باند وسيع به‌کار مي‌روند و معمولاً از نظر شکل ظاهري شبيه USB(فلش)هاي معمولي هستند.

بررسي بازار باند وسيع سيار 3G نشان مي‌دهد که تعداد مصرف‌‌كنندگان ادوات "Dongle" جهت اتصال به شبکة اينترنت، با افزايش روزافزوني همراه است؛ به‌طوري که از سال 2006 تا 2008، تعداد کاربران آن در اروپا، از يک ميليون نفر به 9ميليون کاربر افزايش يافت. اين شيوة دسترسي از جذابيت‌هاي خاصي براي دانش‌آموزان مراکز شبانه‌روزي، افرادي که مدام در حال حركت هستند و همچنين اشخاصي که در محل زندگي آنها باند وسيع ثابت به‌راحتي در دسترسي نيست، برخوردار است.

هرچند با وجود مسائل و مشکلات اقتصادي سال‌هاي 2009 و به احتمال زياد 2010، انتظار مي‌رود رشد بازار باند وسيع كاهش يابد، اما سال‌هاي 2011 و 2012، رشد قابل توجهي را در اين زمينه به‌خصوص در بازارهاي اروپا شاهد خواهيم بود.

 

 

 

 

 

گذشته از بازارهاي اروپا، منطقة آسيا اقيانوسيه نيز يکي از بزرگ‌ترين بازارهاي 3G در جهان است. پيش‌بيني مي‌شود تعداد کاربران 3G در اين ناحيه تا سال 2013 به 564ميليون کاربر برسد. اين رقم معادل سهمي برابر 18.2درصد از کل کاربران سيار را شامل مي‌شود. با توجه به اين رشد، اپراتورهاي سيار به سمت ارائة ادوات دسترسي به باند وسيع که به نام "Data card و Dongle" شناخته مي‌شوند در حال حرکت هستند، به‌گونه‌اي که انتظار مي‌رود يک‌سوم مشترکان 3G در مناطق آسيا اقيانوسيه از Dongleها براي اتصال به اينترنت باند وسيع استفاده کنند.

جدول 1ـ تعداد کاربران خدمات نسل 3 در منطقة آسيا ـ اقيانوسيه

سال	تعداد کاربر 3G
2007	121.000.000
2008	158.400.000
2013	564.000.000

 

آمارهاي Frost & Sullivan حاكي از آن است كه در سال 2008 در 18کشور آسيا ـ اقيانوسيه، 5.2ميليون کاربر براي استفاده از خدمات باند وسيع ازdongle ‌ها وData card ها استفاده کرده‌اند. با توجه به گسترش شبکه‌هاي 3G، 3.5G و 4G در اين ناحيه انتظار مي‌رود که تا پايان سال 2013، نزديک به 37ميليون کاربر 3G از اين ادوات خارجي براي رفع احتياجات اتصال به باند وسيع سيار استفاده کنند. سود حاصل از اين تعداد کاربر مبلغي در حدود 7.8ميليارد دلار تخمين زده مي‌شود.

بي‌ترديد فروش اين تجهيزات پس از سال 2010 که خدمات 3G در بيشتر بازارهاي بزرگ آسيايي به‌صورت تجاري عرضه مي‌شوند، با رشد سريع‌تري روبه‌رو خواهد شد و كشور چين با داشتن 20درصد (7.4ميليون) کاربر Dongle/data card تا آخر سال 2013، يکي از بزرگ‌ترين بازارهاي اين ادوات را به خود اختصاص خواهد داد. پس از آن، هند با 5.55ميليون (15درصد) مشترک Dongle/data card در رتبة دوم قرار خواهد گرفت.

 

جدول 2ـ رشد تقريبي کاربران Dongle/data card در بازار‌هاي بزرگ چين و هند تا سال 2013

بازار مورد نظر	تعداد كاربران Dongle/data card	كاربران Dongle/data card براي دسترسي به خدمات 3G (درصد)
چين	7.400.000	20درصد
هند	5.550.000	15درصد

 

جايگاه USBها و Data Cardها در خدمات اپراتورها

رشد بازار باند وسيع نه‌تنها موجب افزايش تعداد اپراتورهاي عرضه‌کنندة باند وسيع سيار خواهد شد، بلکه در ايجاد رقابت در تعرفة خدمات بين اپراتورها نيز مؤثر است. کاهش چشمگير قيمت اين ادوات استفاده از خدمات باند وسيع را براي کاربر نهايي بسيار مقرون‌به‌صرفه مي‌سازد. به‌طوري‌كه يکي از کارشناسان معتقد است: "دوره‌اي که بايد براي داشتن يک Data card 500دلار پرداخت مي‌شد، به پايان رسيده است و امروزه بسياري از اپراتورها اين ادوات را به‌طور رايگان به مشترکان‌شان ارائه مي‌کنند."

به‌طور مثال ودافون با عرضة يکUSB Modem  با سرعت دانلود Mbps7.2 و آپلود Kbps384 و کارت حافظة MicroSD که تا GB4 قابل ارتقا است، برنامه‌هاي مندرج در جدول 3 را به کاربران ارائه کرده است.

جدول 3ـ نمونه‌اي از قيمت‌گذاري ودافون براي ارائة خدمات به مشترکان

قيمت USB	طول مدت قرارداد	حق استفادة کاربر	هزينة ماهانه
رايگان	12ماه	GB3 به‌طور ماهيانه	15 پوند
رايگان	24ماه	GB3 به‌طور ماهيانه	سه ماه اول رايگان و سپس 15 پوند
رايگان	18ماه	GB3 به‌طور ماهيانه	10 پوند براي 3ماه اول و سپس 15 پوند
رايگان	24ماه	GB5 به‌‌طور ماهيانه	3ماه اول هر ماه 15 پوند سپس 15 پوند

 

 

نوت‌بوک‌هاي باند وسيع

در مقايسه با سهم بزرگ USB Dongleها در بازارهاي جهاني آتي که چيزي بالغ بر 58درصد خواهد بود، لپ‌تاپ‌هاي شامل تراشه‌هاي 3G نيز سهمي از بازار را در اختيار خواهندگرفت. کارشناسان معتقدند هرچند فناوري ادوات باند وسيع سيار جاسازي‌شده در طولاني‌مدت جاي ادوات خارجي را خواهند گرفت اما حداقل تا 3سال آينده نيز تنها 30درصد سهم بازار به نوت‌بوک‌هاي 3G اختصاص خواهد يافت و کاربران همچنان به استفاده از Dongleهاي ارزان‌قيمت براي بهره‌مندي از خدمات باند وسيع ادامه خواهند داد. پيش‌بيني مي‌شود تا سال 2014، 150ميليون کاربر نوت‌بوک و نت‌بوک که داراي تراشه‌هاي دسترسي به باند وسيع سيار هستند، در دنيا ‌وجود خواهند داشت.

به‌طور کلي، عوامل رشد کمتر از انتظار تجهيزات باند وسيع سيار عبارتند از: "بحران اقتصادي جهاني، سياست‌هاي نامناسب قيمت‌گذاري، محدوديت‌هاي کانال‌هاي فروش و پشتيباني"

جايگاه نوت‌بوک‌ها در خدمات اپراتورها

کارشناسان معتقدند هرچند نوت‌بوک‌هاي داراي چيپ‌هاي باند وسيع، در مفهوم بسيار جذاب به نظر مي‌رسند اما هنوز مدل‌هاي تجاري عملي خوبي براي آنها طرح‌ريزي نشده است، به‌خصوص در دوران رکود اقتصادي که مردم بسيار محتاطانه‌تر عمل مي‌کنند و براي بيشتر آنها داشتن يک لپ‌تاپ که در آن تراشة 3G يا WiMAX جاسازي شده است، ضرورت محسوب نمي‌شود.

با اين حال حرکت و انگيزة صنعت براي رفتن به سمت نوت‌بوک‌هاي داراي تراشة 3G قابل درک است. اپراتورها مي‌دانند هنگامي‌که يک مشتري نوت‌بوکي با قابليت اتصال به شبکه‌هاي باند وسيع را خريداري مي‌کند به احتمال زياد براي استفاده از خدمات شبکة باند وسيع هم اقدام خواهد كرد. به‌علاوه، درآمدي که يک اپراتور با ارائة يک نوت‌بوک همراه با خدمات باند وسيع در قالب يک بسته از آن خود مي‌کند، به‌طور ماهيانه خيلي بيشتر از درآمدي است که در ازاي همان خدمات با عرضة يک Dongle 3G به‌دست مي‌آورد.

اما در هر حال مدل‌هاي تجاري و مدل‌هاي پرداخت مشتريان در روند رشد و توسعة اين فناوري بسيار مهم است. اپراتورها بايد با عرضة طرح‌هاي داراي قيمت مناسب و تکامل فناوري، راهكار خود را تغيير دهند. تراشه‌هايي که قادر به پشتيباني از فناوري‌‌ها و فرکانس‌هاي مختلف هستند مي‌توانند به رشد اين تجهيزات و مقبوليت آنها در بين مردم کمک کنند.

گوشي‌هاي هوشمند

تا 5 سال آينده، بسياري از مردم به‌جاي استفاده از نوت‌بوک‌هاي 3G و يا مودم‌هاي خارجي، از گوشي موبايل 3G خود استفاده خواهند کرد. به‌طوري‌كه پيش‌بيني مي‌شود گوشي‌هاي هوشمند درطول اين دورة زماني نرخ رشدي بالغ بر 30درصد خواهند داشت و تعداد آنها در جهان از تعداد لپ‌تاپ‌ها پيشي مي‌گيرد.

آمارها حاکي از آن است که بيش از 2.5ميليارد نفر در سراسر جهان تا سال 2013 از مشترکان 3G خواهند بود، اين در حالي است كه بيش از يک ميليارد نفر آنها به آسيا تعلق دارند.

براساس آخرين گزارش‌‌ها و تحقيقات جديد به‌عمل آمده از بازار گوشي، به نظر مي‌رسد که اين بازار با 2گروه گوشي‌هاي ارزان‌قيمت (در بازارهاي درحال‌توسعه) و گوشي‌هاي هوشمند (در بازارهاي توسعه‌يافته) دوقطبي شده‌ است. در اين ميان گوشي‌هاي با قيمت متوسط تقريباً از بازار کمتري برخوردارند. به‌طوري‌که پيش‌بيني مي‌شود در سال 2014 بيش از 700ميليون گوشي ارزان‌قيمت روانة بازار شود که اين تعداد در مقايسه با سال 2008، 31درصد رشد خواهد داشت. در اين ميان سازندگاني مانند نوکيا و اپل نسبت به سازندگاني که در حوزة مياني بازار فعاليت مي‌کنند مانند سوني‌اريکسون و موتورولا، از موقعيت بهتري برخوردارند. به‌طور مثال در سال 2008، 23درصد گوشي‌هاي به‌فروش‌رفته در هند از جمله گوشي‌هاي ارزان‌قيمتي بوده‌اند که ودافون آنها را عرضه کرده بود. اين تعداد در سال 2014 به 22درصد سهم بازار خواهد رسيد.

در سال2014،360ميليون گوشي هوشمند روانة بازار خواهد شد و احتمال مي‌رود که فروش تجهيزات با قيمت متوسط در اين بازة زماني با 41درصد افت روبه‌رو شود.

جدول 4ـ مقايسة عرضة گوشي‌هاي ارزان‌قيمت و هوشمند در سال 2014

سال	تعداد گوشي‌هاي ارزان‌قيمت عرضه‌شده به بازار	تعداد گوشي‌هاي هوشمند عرضه‌شده به بازار
2014	700.000.000	360.000.000

 

به دنبال اين پيش‌بيني‌ها در مورد محبوبيت گوشي‌هاي ارزان‌قيمت، توجه شرکت‌ها به سرمايه‌گذاري در اين بازار معطوف شده است. در همايش 3GSM سال 2007، LG برندة نخستين مسابقة گوشي‌هاي 3G ارزان‌قيمت اعلام شد. علت موفقيت اين شرکت ارائة گوشي LGUK250، اولين گوشي 3G ارزان‌تر از 100دلار بود.

 

 

 

 

نمودار 1- حداقل و متوسط قيمت‌هاي فروش، براساس ويژگي دستگاه‌ها، از 2007 تا 2013

 

جايگاه گوشي‌هاي هوشمند در خدمات اپراتورها

در اين بين اپراتورها با عرضة خدمات بسته‌بندي‌شده با گوشي‌هاي هوشمند و اختصاص يارانه به کاربران سعي در بالا بردن تعداد مشترکان شبکة خود و در نتيجه افزايش درآمد حاصل از ديتا دارند. اپراتورهايي مثل Orange، Vodacom،T-Mobile  و MTN از جمله اپراتورهايي هستند که فعاليت وسيعي را در اين زمينه آغاز کرده‌اند.

جدول 5ـ گوشي نوکيا 5310 عرضه‌شده توسط اپراتورOrange

سرويس	هزينه
600دقيقه مکالمه بدون محدوديت زماني برقراري تماس داخلي نامحدود با 5نفر از دوستان در هر شبکه هزينة جابه‌جايي داخلي رايگان	49.99دلار ماهيانه و 40سنت به‌ازاي هر دقيقه مکالمة اضافي
ارسال 300پيغام داخلي به هر شکل و فرمت	4.99دلار ماهيانه
هزينة فعال‌سازي	رايگان
هزينة ارسال	رايگان
هزينة گوشي	رايگان

 

همچنين عرضة بسته‌‌هاي  prepayيا همان "پرداخت به‌ازاي مصرف"[1] كه معمولاً اپراتور‌ها براي جلب مشتريان به سوي شبکه‌هاي خود و کاهش هزينه‌هاي اشتراک کاربران از آن بهره مي‌برند. در اين روش کاربران مي‌توانند تنها به اندازة مدت زمان و يا مقداري که از يک سرويس استفاده کرده‌اند، هزينه پرداخت کنند و به عقد قرارداد با ارائه‌کنندة خدمات و يا تقبل هزينة ثبت‌نام نيازي ندارند. معمولاً کاربر با خريداري يک کارت مشابه کارت‌ تلفن و وارد کردن رمز قيدشده در آن مي‌تواند از اعتبار خريداري‌شده استفاده کند.

مقايسة دو سرويس اعتباري اپراتور T-Mobile

جدول 6ـ سرويس اعتباري پرداخت به‌ازاي هر روز استفاده

	پرداخت به‌ازاي هر روز استفاده
هزينه به‌ازاي هر دقيقه	هر دقيقه 10سنت براي تمامي تماس‌هاي داخلي
شارژ روزانه	يك دلار به‌ازاي هر روز، فقط براي روز‌هايي که از گوشي خود استفاده مي‌کنيد.

 

 

 

جدول 7ـ سرويس اعتباري پرداخت به‌ازاي هر دقيقه استفاده

	پرداخت به‌ازاي هر دقيقه استفاده
هزينه به‌ازاي هر دقيقه	مقدار شارژ دقيقه 10دلار 30 25دلار 130 50دلار 400 100دلار 1000
شارژ طلايي	با شارژ به مبلغ100دلار يا بيشتر شما صاحب 15درصد دقيقه بيشتر در هر مقدار شارژ خواهيد شد. اعتبار اين سرويس يك‌ساله خواهد بود.

گوشي‌هاي تلفن همراه مجهز به فناوري [2]NFC

ارتباطات ميدان نزديک يا NFC يک فناوري اتصال بي‌سيم دامنة کوتاه[3] است که در فرکانس بالا (فرکانس MHZ13.56) کار مي‌کند و امکان برقراري يک ارتباط امن، ساده و سريع را بين ادوات الکترونيکي برقرار مي‌سازد.

NFC و بلوتوث فناوري‌‌هاي با دامنة کوتاه هستند که در گوشي‌هاي موبايل جاسازي شده‌اند. اما مزيت چشمگير NFC در مقايسه با بلوتوث کوتاه بودن زمان تنظيم آن است. نرخ انتقال ديتا در فناوري NFC kbit/_s424 است. با استفاده از اين فناوري مي‌توان از گوشي موبايل جهت امور پرداخت و يا دريافت اطلاعات از برچسب‌ها و پوسترهاي هوشمند نيز استفاده کرد. بسياري از شرکت‌هاي سازندة گوشي موبايل مانند موتورولا، نوکيا و سوني‌اريکسون در حال فعاليت در زمينة فناوري ارتباطات ميدان نزديک هستند. در سال 2004، نوکيا، فيليپس و سوني فروم NFC را پايه‌گذاري کردند. درواقع نوکيا اولين سازندة گوشي‌هاي مجهز به اين فناوري است كه با عرضة گوشي‌هايي مثل 6131، 6212Classic و 6216 Classic از ديگران پيشي گرفته است.

هزينة تعبية NFC در گوشي‌هاي تلفن همراه

هرچند هزينة تعبية NFC و تأثير آن بر قيمت گوشي‌هاي تلفن همراه به تعداد توليدشده از يک گوشي بستگي زيادي دارد، اما بررسي‌ها نشان مي‌دهد هزينة تعبية اين فناوري براي گوشي‌هاي تلفن همراه 10تا 30دلار در توليد با حجم بسيار پايين و کمتر از يك دلار، در حجم بالاي توليد تخمين زده مي‌شود.

پيش‌بيني بازار گوشي‌هاي مجهز به NFC

سال 2008، اولين سال عرضة تجاري اين گوشي‌ها با عرضة تقريبي 4ميليون گوشي مجهز به فناوري NFC به بازار بود. با توجه به بررسي‌هاي به‌عمل‌آمده پيش‌بيني مي‌شود تا سال 2012، 364ميليون گوشي مجهز به NFC راهي بازارهاي جهاني شوند.

 

نمودار 2ـ پيش‌بيني عرضة گوشي‌هاي با قابليت NFC به تفکيک ناحيه، سال 2008

سخن آخر

اپراتورها براي يک انتخاب درست جهت خدمات‌رساني مطلوب و به تبع آن حفظ و افزودن تعداد مشترکان خود، بايد تحليل روشني از وضعيت بازار چه به لحاظ اقتصادي و چه به لحاظ علايق کاربران نسبت به استفاده از ادوات دسترسي اعم از USB، data card، گوشي هوشمند و... داشته باشند.

نکتة بسيار مهم هنگام ارائة هر يک از اين ادوات توسط اپراتور، در نظر داشتن يک پلان قيمتي مناسب با بازار است. اهميت اين نکته تا حدي است که ارائة يک بسته با قيمت‌گذاري نامناسب مي‌تواند به نارضايتي كاربران و عدم مقبوليت خدمات اپراتور منجر ‌شود. در بازار رقابتي امروز تقبل اين‌‌گونه خطرپذيري‌ها ممكن است هزينة بالايي را براي اپراتور در پي داشته باشد.

اميد است مطلب حاضر و مقالة منتشرشده در شمارة قبل توانسته باشد کارايي اين تجهيزات و جايگاه آنها را در خدمات عرضه‌شده توسط اپراتورها، به‌خوبي براي علاقه‌مندان شرح دهد.

پي‌نوشت‌ها:

---

[1]. Pay as you go.

[2]. Near Field communication.

[3]. Short-range wireless connectivity.